Międzynarodowe Wystawy Orchidei oraz Konferencje w Łodzi i we Wrocławiu – jak to się zaczęło?

 

Świat nie jest taki zły – jeśli kwitną na nim orchidee – tak napisała w Księdze Pamiątkowej Wystawy Storczyków w 1982 roku – jedna z tysięcy osób, które ją zwiedziły, a które wcześniej po kilka godzin czekały w kolejce po bilet do hallu łódzkiego Domu Technika. I ta osoba chyba miała rację. Pomimo upływu wielu lat, o słynnych Międzynarodowych Wystawach Orchidei i Konferencjach w Łodzi i we Wrocławiu, cały czas mówi się wiele i ciągle je wspomina. Pomimo upływu tak długiego czasu na stałe zagościły w umysłach i sercach wielu miłośników storczyków nie tylko z Łodzi i Wrocławia, ale także z kraju i z zagranicy. Zawsze cieszyły się wielką popularnością. Każdą z wystaw odwiedzało od trzech do nawet 10 tysięcy zwiedzających. Dzięki temu, że zachowało się wiele materiałów z tamtych lat udało się spisać tę krótką ich historię. Artykuły z prasy, kronika, księga pamiątkowa i inne dokumenty w dużym stopniu w tym pomogły. Nie wszystkie wystawy były międzynarodowe. Ich historia zaczęła się od wystaw ogólnopolskich. Bardzo szybko zaczęli jednak w nich uczestniczyć wystawcy i uczestnicy konferencji z zagranicy. W roku 1983 odbyła się więc pierwsza Międzynarodowa Wystawa Orchidei i Konferencja w Teatrze Wielkim w Łodzi, która była piątą z kolei organizowaną przez Ogólnopolską Sekcję Specjalistyczną Storczyków. Wszystko zaczęło się jednak trzy lata wcześniej, w Domu Technika w Łodzi…

Pierwsza Konferencja naukowo-techniczna pt. „Rozmnażanie i uprawa storczyków” oraz Wystawa Orchidei zostały zorganizowane przez Ogólnopolską Sekcję Specjalistyczną Storczyków w Łodzi w dniach 14 – 15 kwietnia 1980 roku. Cieszyły się one ogromnym zainteresowaniem i odbyły się w Domu Technika przy Placu Komuny Paryskiej 5. Zaprezentowane zostały storczyki z hodowli łódzkich ogrodników: inż. Wojciecha Dziomdziory i Piotra Kaczmarskiego oraz Ogrodu Botanicznego we Wrocławiu i Stacji Hodowli Roślin Ogrodniczych w Zaborzu. Podczas Konferencji referaty wygłosili dr Jan Szendel, doc. dr hab. Krystyna Kukułczanka, inż. Maria Preising oraz inż. Wojciech Dziomdziora.

 
 

Bardzo szybko, bo jeszcze w tym samym roku, odbyła się II Konferencja naukowo-techniczna pt. „Naukowe podstawy produkcji storczyków w Polsce” oraz towarzysząca jej II Wystawa Orchidei. Ponownie odbyły się w Domu Technika w Łodzi w dniach 7 -10 listopada 1980 roku. Wśród zaproszonych gości byli też po raz pierwszy w Polsce zagraniczni uczestnicy: Josef Pregetter z Austrii – znany storczykarz i specjalista w hodowli tej grupy roślin, małżeństwo M. i J. Jelimek z Czechosłowacji  oraz przedstawiciel z Węgier.

        

Podczas Konferencji referaty wygłosili: dr Leszek Orlikowski z Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach, mgr Krystyna Ziemba z Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Wrocławskiego, inż. Wojciech Dziomdziora z Łodzi oraz mgr Tadeusz Niewęgłowski na temat nazewnictwa storczyków. W wystawie wzięło udział kilkunastu wystawców, a najbardziej okazałą ekspozycję zaprezentował Tadeusz Stodolny z Odolanowa, który przedstawił storczyki z rodzajów Cattleya, Paphiopedilum, Dendrobium, Phalaenopsis i Vanda. Oddzielne stoisko miał też jego syn Jerzy Stodolny, który zaprezentował wyhodowane metodą in-vitro własne krzyżówki storczyków z rodzajów Phalaenopsis i Dendrobium. U Josefa Pregettera (Austria) szczególnie interesująco wyglądały storczyki z rodzaju Odontoglossum oraz wyjątkowo okazałe Paphiopedilum. Ponadto na wystawie prezentowali swoje rośliny: Stacja Hodowli Roślin Ogrodniczych w Zaborzu, Łódzkie Przedsiębiorstwo Ogrodnicze, Ogród Botaniczny we Wrocławiu, Anna Bilicz i Henryk Romańscy z Tarnowa, oraz producenci łódzcy: Piotr Dziomdziora, Jan Szendel, Józef Lapeta, Piotr Kaczmarski, Helena i Karol Śmigielscy oraz Wojciech Dziomdziora.

W dniach 4 – 6 grudnia 1981 roku odbyła się III Ogólnopolska Wystawa Orchidei w Łodzi. Po raz pierwszy odbyła się w hallu Teatru Wielkiego przy Placu Dąbrowskiego. Na ekspozycjach wystawy swoje rośliny zaprezentowali krajowi producenci storczyków oraz Zakłady Ogrodnicze i Ogrody Botaniczne.

  

Rok później w dniach 10-12 grudnia 1982 roku odbyła się IV Ogólnopolska Wystawa Orchidei. Ponownie zorganizowano ją w Domu Technika w Łodzi. Zaczęła się od uroczystego otwarcia przez Wiceprezydenta Łodzi Lecha Krowirandę, a jej organizatorem była jak co roku Ogólnopolska Sekcja Specjalistyczna Storczyków. Na wystawie eksponowało swoje rośliny 12 wystawców. Imponująco przedstawiała się wówczas ekspozycja storczyków Kombinatu PGR Naramowice koło Poznania. Zaprezentowane wtedy storczyki z rodzaju Phalaenopsis zachwycały zwiedzających. Przedsiębiorstwo to, które było wówczas liczącym się producentem na skalę europejską zaprezentowało też metodę rozmnażania storczyków in-vitro.

Zwiedzający wystawę długo zatrzymywali się też przy ekspozycji Jerzego Stodolnego z Odolanowa, który pokazał storczyki z rodzaju Cattleya o barwach i kształtach dotychczas niespotykanych. Ponadto na wystawie wyróżniały się ekspozycje Piotra Kaczmarskiego i Wojciecha Dziomdziory. Przy okazji wystawy odbył się cykl wykładów na temat hodowli i uprawy storczyków oraz spotkania specjalistów z całego kraju.

Jak to już stało się tradycją w Łodzi, 9 grudnia 1983 roku o godz. 12:00 otworzyła swe podwoje, tym razem Międzynarodowa Wystawa Orchidei. Było to niezwykłe wydarzenie, gdyż właśnie wtedy po raz pierwszy w Polsce odbyła się wystawa  storczyków oficjalnie  o randze międzynarodowej.   V Międzynarodowa Wystawa Orchidei miała miejsce w Teatrze Wielkim w dniach 9 – 12 grudnia 1983 roku. Wystawie towarzyszyła III Konferencja naukowo-techniczna pt. „Uprawa storczyków”, która  odbyła się w sobotę 10 grudnia 1983 roku w Sali konferencyjnej Domu Technika NOT w Łodzi.  Ich organizatorami byli Zarząd Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Ogrodnictwa w Łodzi oraz Ogólnopolska Sekcja Storczyków przy NOT – SITO.

Na wystawie swoje ekspozycje zaprezentowali wystawcy zagraniczni m. in. Claus Holm oraz Gerd Röllke z Republiki Federalnej Niemiec, August Mittendorf z Niemieckiej Republiki Demokratycznej oraz legendarna spółdzielnia ogrodnicza Szombathelyi Kertész TSZ z Węgier. Ponadto wystawcami krajowymi byli Jerzy Stodolny z Odolanowa, Stacja Hodowli Roślin Ogrodniczych w Zaborzu, Kombinatu PGR Naramowice koło Poznania, Ogród Botaniczny we Wrocławiu, Ogród Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego, Ogród Botaniczny Uniwersytetu Jagielońskiego w Krakowie, Jerzy i Teresa Foszczka ze Rzgowa oraz z Łodzi Józef Lapeta, Krzysztof Szyszkiewicz, Piotr Kaczmarski, Wojciech Dziomdziora, Piotr Dziomdziora i Łódzkie Przedsiębiorstwo Ogrodnicze. Na wszystkich ekspozycjach storczyki aranżowane były na tle imitowanego środowiska naturalnego. Scenografię wystawy oraz plakat opracowała plastyk-ogrodnik Elżbieta Dziomdziora. Ponadto na wystawie prezentowane było stoisko z literaturą specjalistyczną oraz stoisko filatelistyczne. Jako ciekawostkę można dodać, że udział w wystawie potwierdził też hodowca z Honolulu na Hawajach, jednak nie pozwoliły mu ostatecznie na uczestnictwo w niej przeciągające się formalności związane z obowiązującymi w tamtych czasach wizami pobytowymi dla obywateli U.S.A.

Konferencji przewodniczył inż. Wiesław Witaszek, a sekretarzem naukowym była prof. Krystyna Kukułczanka. Na wstępie przewodniczący powitał honorowych gości konferencji: Wiceprezydenta Miasta Łodzi Lecha Krowirandę oraz honorowego prezesa Ogólnopolskiej Sekcji Storczyków prof. Jana Szendla. Podczas konferencji referaty wygłosili:

  1. inż. Jerzy Sampoliński (Radom) – „Rodzaj Paphiopedilum – charakterystyka gatunków”, który w zastępstwie odczytała inż. Janina Woźniak
  2. inż. József Retkes (Węgry) – „Sterowana uprawa Cymbidium” – tłumaczyła prof. Kukułczanka
  3. dr Krystyna Oszkinis (Poznań) – „Nawożenie Cymbidium
  4. inż. Jürgen Röth (NRD) – „Cattleya i jej rodzaje pokrewne” – tłumaczyła prof. Kukułczanka
  5. mgr Wiesław Kościuszkiewicz (Wrocław) – „Józef Warszewicz – słynny polski poszukiwacz storczyków”

  

W dniach 23-25 listopada 1984 roku odbyła się VI Międzynarodowa Wystawa Orchidei w Domu Technika w Łodzi. Wystawie towarzyszyła konferencja robocza zarządów federacji storczykowych państw socjalistycznych. Wzięli w niej udział przedstawiciele Węgier, NRD i Czechosłowacji. Gościem Honorowym wystawy, a jednocześnie uczestnikiem konferencji był Sekretarz Generalny EOC (The European Orchid Council) Charles Oertle ze Szwajcarii.

VII Międzynarodowa Wystawa Orchidei odbyła się w Teatrze Wielkim w Łodzi w dniach 29 listopada – 2 grudnia 1985 roku. Już tradycyjnie uroczystego otwarcia wystawy dokonał Wiceprezydent Łodzi Lech Krowiranda. Jak zwykle na wystawie było co podziwiać. Stąd nie mały kłopot miało jury, które pod kierunkiem Przewodniczącej Ogólnopolskiej Sekcji Storczyków prof. Krystyny Kukułczanki dokonało oceny wystawy i wyróżniło nagrodami 8 wystawców-hodowców.

Rok później kolejna wystawa miała charakter ogólnopolski ale rangą nie ustępowała swoim poprzedniczkom. VIII Ogólnopolska Wystawa Orchidei w Teatrze Wielkim w Łodzi odbyła się w dniach 12 – 15 grudnia 1986 roku. Jak możemy dowiedzieć się z Księgi Pamiątkowej wśród zwiedzających wystawę byli m. in. przedstawiciele Polonii zamieszkałej w Peru i Meksyku! Wystawcą był też Ogród Botaniczny w Łodzi a Pani Dyrektor Janina Krzemińska – Freda znalazła się ponadto w składzie komisji oceniającej.

IX Wystawa Orchidei składała się z 2 edycji. Pierwsza edycja wystawy odbyła się we Wrocławiu w dniach 27 – 29 marca 1987 roku w Domu Technika NOT, przy ul. Świerczewskiego 74 (obecnie: Piłsudskiego). Wystawie towarzyszyła IV Konferencja „Storczyki w naturze i w uprawie”, która miała charakter międzynarodowy.  

Program konferencji:

27 marca godz. 17:00-19:00
– Otwarcie konferencji – Przewodnicząca Ogólnopolskiej Sekcji Storczyków prof. dr hab. Krystyna Kukułczanka
– Referat nt. Storczyki w naturze – Dkfm. Paul Mattes, Wiedeń (Austria)
28 marca 8:30-11:00- Uprawa Paphiopedilum – Bernard Weigelt, Wrocław (Polska)
– Oncidium i pokrewne rodzaje jako kwiaty cięte – inż. Jürgen Röth, Halle (NRD)
– Choroby storczyków i ich zwalczanie – doc. dr hab. Leszek Orlikowski, Skierniewice (Polska)
– Dyskusja
godz. 11:00-11:30 – Przerwa
godz. 11:30-13:00 – Referaty:
– Biologia i uprawa Cattleya – dr Krystyna Oszkinis, Poznań (Polska)
– Hodowla i uprawa Phalaenopsis – inż. Wojciech Dziomdziora, Łódź (Polska)
– Dyskusja
godz.  13:00-14:30 – Przerwa obiadowa
godz. 14:30-15:30 – Referat:
– Pielęgnacja Oncidium i pokrewnych rodzajów w mieszkaniu – inż. Jürgen Röth, Halle (NRD)
28 marca godz. 15:45, 16:00
– Walne zebranie Sekcji i wybory Zarządu
– wnioski z konferencji

Druga edycja IX Ogólnopolskiej Wystawy Orchidei odbyła się tradycyjnie w Łodzi, w foyer Teatru Wielkiego, w dniach 27 – 29 listopada 1987 roku. O wystawie w dniu 28 listopada 1987 roku tak pisał redaktor Jerzy Pilichowski w „Dzienniku Łódzkim”: „Wczoraj w Teatrze Wielkim w Łodzi otwarta została, już dziewiąta w naszym mieście, Ogólnopolska Wystawa Orchidei. Symbolicznego przecięcia wstęgi dokonał Wiceprezydent Łodzi – Lech Krowiranda i w imieniu obecnych na uroczystości przedstawicieli władz politycznych i administracyjnych podziękował organizatorom za trud. Tradycyjnym zwyczajem przewodnicząca jury prof. Krystyna Kukułczanka odczytała werdykt, na mocy którego wyróżniający się hodowcy – wystawcy otrzymali nagrody za najpiękniejsze orchidee”.

W kolejnych latach Konferencje pod przewodnictwem prof. Kukułczanki odbywały się co kilka lat w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Wrocławskiego. Towarzyszyły im pokazy i ekspozycje storczyków. Ostatnia VII Konferencja Naukowo – Techniczna pt. „Storczyki w naturze i w uprawie” została zorganizowana 4 marca 1995 roku.

Cieszy nas niezmiernie, że po wielu latach przerwy idea wystaw i konferencji jest wznawiana. W dniach 25-27 maja 2018 roku odbędzie się we Wrocławiu Międzynarodowa Wystawa Orchidei 2018 oraz VIII Konferencja naukowo – techniczna „Storczyki w naturze i w uprawie”. Organizatorami wystawy są Laurencja i Marcin Kaczmarscy z Salonu Orchidei w Łodzi, a samej konferencji Uniwersytet Wrocławski i Polskie Towarzystwo Miłośników Storczyków pod przewodnictwem  dr hab. prof. nadzw. UWr Anny Jakubskiej-Busse.

 

Opracował na podstawie materiałów archiwalnych:

Marcin Kaczmarski